dziennikarz

   Urodzony 18 VIII 1923 r. w Szamotułach. W 1947 r. rozpoczął pracę dziennikarską w „Kurierze Wielkopolskim”, następnie przeszedł do „Gazety Poznańskiej”; w 1961 r. związał się z „Ilustrowanym Kurierem Polskim” w Bydgoszczy. W tym dzienniku był reporterem, kierował działem łączności z czytelnikami, był też redaktorem depeszowym. Przez 20 lat pełnił obowiązki sekretarza redakcji, a od 1987 r. – zastępcy redaktora naczelnego. Współpracował z „Wodnikiem Bydgoskim”. Był autorem cyklicznych tekstów o charakterze interwencyjnym W kręgu ludzkich spraw oraz materiałów prasowych mających na celu spopularyzowanie interesującej postaci kapitana Mikołaja Koli Arciszewskiego. Był entuzjastą rozwoju turystyki, inicjatorem i organizatorem popularnych w Bydgoszczy Jesiennych wycieczek seniorów, turniejów młodzieżowych i rajdów krajoznawczych dla wychowanków domów dziecka.

   Był członkiem polskiej sekcji Międzynarodowej Federacji Dziennikarzy i Pisarzy Turystycznych, wiceprzewodniczącym Klubu Dziennikarzy Turystycznych przy ZG SDP. Odznaczony został Krzyżami Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, uhonorowany złotą odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki”. Zmarł 6 III 1989 r.

spoczywa w kwaterze 8 b

lekarz otolaryngolog, kierownik Kliniki Chorób Uszu, Nosa, Gardła i Krtani

   Urodzony 3 III 1922 r. w Grójcu. Studia medyczne odbył na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Dyplom lekarza uzyskał w lutym 1949 r., doktoryzował się w 1963 r. w Akademii Medycznej w Gdańsku. Habilitował się w 1969 r. w Akademii Medycznej w Warszawie. Staż naukowy odbył w Klinice Otolaryngologii w Utrechcie (Holandia). W latach 1949–1971 pracował w placówkach służby zdrowia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Od grudnia 1952 do czerwca 1954 r. był lekarzem na Oddziale Laryngologicznym Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego w Bydgoszczy, a następnie w Szpitalu Ogólnym nr 1 im. Antoniego Jurasza (1954–64). W latach 1964–1971 pracował na stanowisku adiunkta w II Klinice Laryngologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Oddział w Bydgoszczy. W związku z likwidacją tej kliniki 21 1972 r. podjął pracę w Szpitalu Ogólnym nr 1, gdzie został ordynatorem oddziału laryngologii. W kwietniu 1975 r. rektor Akademii Medycznej w Gdańsku przyjął Ukleję do pracy w charakterze docenta kontraktowego w zespole Nauczania Klinicznego AMG w Bydgoszczy. Od 1 IX 1975 r. Ukleja był zatrudniony na stanowisku kierownika Kliniki Chorób Uszu, Nosa, Gardła i Krtani Filii AMG w Bydgoszczy.

   Ukleja był autorem szeregu artykułów z zakresu otolaryngologii oraz 5 rozdziałów w podręczniku akademickim „Otolaryngologia kliniczna”. Przedmiotem jego zainteresowań i prac były: fizjopatologia błędnika i otoneurologia kliniczna, patologia ucha środkowego, onkologia chirurgiczna w otolaryngologii, urazy głowy. Do ważniejszych prac Uklei należą: „Badania kliniczne i doświadczalne mechanizmu objawu przetokowego” (1963) i „Badania kliniczne i doświadczalne nad mechanizmem oczopląsu położeniowego” (rozprawa habilitacyjna, 1969). Osiągnięciem Uklei było odkrycie struktur gruczołowych w płaszczyznach półksiężycowatych błędnika.

   Zygmunt Ukleja czynnie działał w Polskim Towarzystwie Otolaryngologicznym, był członkiem założycielem i przewodniczącym Oddziału Bydgoskiego PTO. Udzielał się w Polskim Towarzystwie Lekarskim i w Polskim Towarzystwie Onkologicznym. Od 1959 r. aktywnie działał w Bydgoskim Towarzystwie Naukowym. Wchodził w skład władz Komisji Nauk Lekarskich (w latach 1959–1965 – jako sekretarz) oraz Zarządu BTN (kadencje: 1962–65, 1965–69).

   Odznaczony był m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Laureat zespołowej nagrody I stopnia MZ i OS. Zmarł 16 II 1981 r.

spoczywa w kwaterze 9

leśnik, literat

   Urodzony 14 VII 1900 r. w Warszawie. Syn Antoniego, profesora Szkoły Głównej Handlowej, i Heleny z Chmieleńskich. Uczęszczał do Szkoły Realnej W. Wróblewskiego, gdzie w 1918 r. złożył egzamin dojrzałości. Jeszcze jako uczeń szkoły średniej związał się z Polską Organizacją Wojskową. W 1918 r. rozpoczął studia na Wydziale Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Studia te ukończył w 1923 r., uzyskując dyplom inżyniera leśnika. Pracę zawodową rozpoczął w Nadleśnictwie Hoża w Dyrekcji Lasów Państwowych w Wilnie. Następnie pracował jako leśnik w Glinnie nieopodal Warszawy. W latach 1924–1929 był zatrudniony w referacie nasiennictwa w Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie. Od lutego 1929 r. kierował nadmorskim nadleśnictwem Chylonia, gdzie zastał go najazd Niemiec na Polskę. Jako oficer rezerwy zgłosił się ochotniczo do wojska i walczył w Morskiej Brygadzie Obrony Narodowej. Dnia 19 IX 1939 r. dostał się na Oksywiu do niewoli. Był jeńcem w obozach: Prenzlau, Neubrandenburg i Gross-Born. Wolność odzyskał w lutym 1945 r., po wyzwoleniu objął stanowisko nadleśniczego Nadleśnictwa w Szubinie. Od lipca 1946 r. był inspektorem Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu, następnie nadleśniczym w Bydgoszczy i Jachcicach.

   Jego prawdziwą pasją było pisarstwo. Już w 1930 r. ukazała się jego pierwsza książka „Garść wspomnień piechura” (przeżycia własne z lat 1919–1920). Dwa lata przed II wojną światową wydał książkę „Może już jutro…”. Dwie kolejne, złożone w wydawnictwie Gebethnera i Wolfa, zniszczyła wojna. Gdy Sujkowski przebywał w niewoli w obozach jenieckich, skrystalizowały się jego poglądy na powieść historyczną. Pomogły mu w tym uwagi i opinie pisarzy i krytyków literackich, którzy również znaleźli się w oflagach. Tam też zaczął pisać pierwsze powieści historyczne. Temu gatunkowi literackiemu pozostał wierny. Wydał ponad dwadzieścia książek osnutych na tle wydarzeń z historii Polski, historii starożytnej i powszechnej. Ważniejsze z nich to: „Bolko zapomniany”, „Wyszczerbione topory”, „Lisowczycy”, „Liście koka”, „Nie bogowie”, „Dziewice słońca” i „Jantarowy szlak”. Pozostawił kilka powieści dotąd niepublikowanych, a także tom wspomnień z niemieckich oflagów zatytułowany „Listy nie wysłane”. Teksty nie wydanych utworów znajdują się w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bydgoszczy.

   Rok po śmierci pisarza ukazała się powieść „Jantarowy szlak” (1965), spinająca niejako, jak klamrą, dwa cykle tematyczne: utwory na tle historii Polski i historii starożytnej.
Sujkowski nie stronił od podejmowania w prozie tematyki współczesnej. W powieści „Srebrne obrączki” w pewnym sensie spłacił swój dług wobec środowiska; jej bohaterami są bowiem leśnicy. Za swoją twórczość literacką Sujkowski otrzymał między innymi nagrodę miasta Bydgoszczy (1958 r.), nagrodę tygodnika „Pomorze” (1960 r.) oraz nagrodę Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy (1961 r.). Zmarł w Bydgoszczy 5 XII 1964 r.

   Jedna z bydgoskich ulic na osiedlu Błonie nosi jego imię.

spoczywa w kwaterze 7

aktorka

   Urodziła się 12 XI 1925 r. w Żywcu, córka Kazimierza Studenckiego i Janiny Kruczyńskiej. Ewa Studencka przyjechała do Bydgoszczy w roku 1948 z Gdańska, razem z dyrektorem Aleksandrem Gąssowskim. Kierownikiem literackim bydgoskiego teatru był Adam Grzymała-Siedlecki. Grano wówczas na małej scenie, w późniejszym Teatrze Kameralnym przy ul. Grodzkiej, a od X 1949 r. – w Teatrze Polskim przy obecnej ul. 20 Stycznia 1920. Z Bydgoszczy wyjeżdżała na krótko do Łodzi, Poznania, Katowic. Jednak szybko wracała do grodu nad Brdą. Przez czterdzieści lat mieszkała w naszym mieście, z czego 35 lat spędziła w roli aktorki. Bydgoszczy przysparzała wiele sukcesów teatralnych na skalę ogólnopolską.

   Była aktorką wybitną, obdarzoną niezwykłą siłą aktorskiego oddziaływania. Zadebiutowała w sztuce J. Szaniawskiego „Kowal, pieniądze i gwiazdy”. W „Grubych rybach” M. Bałuckiego grała razem z Ludwikiem Solskim. Występowała na bydgoskich scenach z wieloma wybitnymi aktorami. Potrafiła być wzruszająca, chłodna lub poważna, kobieca i bohaterska, surowa, opanowana. Do dzisiaj bydgoszczanie wspominają ją jako Opalę w sztuce Patrica, Arkadinę w „Czajce” Czechowa lub znakomitą Panią Warren. Do legendy bydgoskiej sceny teatralnej przeszła jej rola tytułowa w sztuce „Matka Courage i jej dzieci” B. Brechta. Wielokrotnie zdobyła: Złote Maski, przyznawane w plebiscycie publiczności organizowanym przez „Dziennik Wieczorny”. Jako aktorka miała zawsze coś ciekawego do powiedzenia publiczności, która kochała Ewę Studencką. W życiu prywatnym udzielała się społecznie.

   W maju 1982 r. bydgoszczanie po raz ostatni oklaskiwali Ewę Studencką w roli Klary w sztuce F. Durrenmatta „Wizyta starszej pani”. We wrześniu 1982 r. przeszła na emeryturę. Zmarła 7 X 1987 r.

spoczywa w kwaterze 17

proboszcz parafii w latach 1980–1986, organizator i duszpasterz DA „Stryszek

   Urodzony 19 X 1936 r. w Żabnie w Tarnowskiem. Syn Jana, rolnika, i Genowefy z domu Kiełbasa. W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnej wsi. Uczył się w Niższym Seminarium Księży Misjonarzy w Krakowie. Następnie studiował w Wyższym Seminarium Księży Misjonarzy. Święcenia kapłańskie przyjął 19 VI 1960 r. W latach 1960–1963 studiował w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, po studiach wrócił do Krakowa i do 1968 r. pełnił funkcję dyrektora Seminarium Internum (misjonarskiego nowicjatu). Ponadto uczył kleryków apologetyki i religioznawstwa. Po pięciu latach poprosił władze zakonne o urlop potrzebny na napisanie doktoratu. Zamiast na KUL trafił do Bydgoszczy, gdzie mocą dekretu wizytatora prowincji polskiej Zgromadzenia Księży Misjonarzy objął we wrześniu 1968 r. funkcję duszpasterza akademickiego w parafii św. Wincentego à Paulo. Ksiądz Strycharz zorganizował ośrodek duszpasterstwa akademickiego, który nazwano „Stryszkiem” (od miejsca spotkań w pomieszczeniu na strychu).

   Działalność „Stryszka” była bardzo bogata i zróżnicowana: msze św. akademickie, regularne spotkania dyskusyjne, tzw. konwersatoria, imprezy (andrzejki, śledziki, bale sylwestrowe itp.), pielgrzymki i wakacyjne obozy. Ksiądz Strycharz obowiązki duszpasterza akademickiego w Bydgoszczy łączył z obowiązkami wykładowcy homiletyki w Biskupim Seminarium Duchownym w Gdańsku (1968–1980). W latach 1973–1979 był również radcą prowincjalnym Zgromadzenia Księży Misjonarzy. W 1980 r. został proboszczem parafii pw. św. Wincentego à Paulo. Pozostał nim do 1986 r. Duszpasterstwo ks. Strycharza przypadło na bardzo trudny okres w dziejach Polski. W czasie stanu wojennego upominał się on o internowanych działaczy „Solidarności”. Chronił ludzi niosących pomoc internowanym.

   Ksiądz Strycharz obowiązki proboszcza parafii łączył z funkcją dziekana Dekanatu Bydgoskiego II (1980–1990). Ponadto wchodził w skład Rady Kapłańskiej i Rady Duszpasterskiej archidiecezji gnieźnieńskiej. W latach dziewięćdziesiątych był wikariuszem parafii pw. św. Wincentego à Paulo i ojcem duchownym Dekanatu Bydgoszcz II. We wrześniu 1994 r. został redaktorem tygodnika parafialnego „Dla Rodziny”. Zmarł nagle, przygotowując się do mszy Świętej, 29 IV 2000 r.

   W podziękowaniu za jego posługę duszpasterską w pierwszą rocznicę jego śmierci została odsłonięta tablica pamiątkowa ufundowana przez absolwentów DA „Stryszek”.

spoczywa w kwaterze Krypta CM

muzyk, dyrektor PLM w Bydgoszczy, działacz kultury

   Urodził się 12 I 1912 r. w Warszawie, w rodzinie z tradycjami muzycznymi. Jego ojciec, Stanisław, z wykształcenia muzyk, grał w orkiestrach amatorskich i wojskowych, był absolwentem Instytutu Muzycznego w Warszawie. Matka, Sylwestra, była córką znanego na Kielecczyźnie kapelmistrza Jana Waltera. W latach 1914–1918 rodzina Splewińskich przebywała na uchodźstwie w Rosji – w miejscowości Niżyn pod Kijowem.

   Wacław Splewiński kształcił się w Zamościu – w Państwowym Męskim Gimnazjum im. J. Zamojskiego, następnie w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym w Warszawie. W 1930 r. zdał konkursowy egzamin i został przyjęty do III klasy skrzypiec prof. J. Jarzębskiego w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. W 1933 r. Splewiński przeniósł się do Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Poznaniu, do klasy prof. Z. Jahnke. Równocześnie był członkiem Orkiestry Symfonicznej Miasta Poznania, a także nauczycielem gry na skrzypcach w szkole muzycznej w Gnieźnie.

   Podczas okupacji został wysiedlony z Poznania, pracował w obozie pracy w Swarzędzu (12 IX – 4 XII 1939 r.). Następnie przebywał w samym Zamościu i jego okolicach oraz w Warszawie. Pracował w różnych zawodach, m.in. jako urzędnik w cukrowni w Klemensowie, w Urzędzie Pracy, w Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Zamościu oraz w Towarzystwie Budownictwa Leśnego w Warszawie.

   Po zakończeniu działań wojennych (w 1944 r.) Splewiński przebywał na Zamojszczyźnie. Przystąpił do organizowania życia muzycznego w Zamościu, był współorganizatorem orkiestry symfonicznej, Związku Zawodowego Muzyków. Występował też jako dyrygent na koncertach estradowych. Pracował również jako nauczyciel śpiewu w Państwowej Szkole Przemysłowej w Zamościu (od 1 VIII 1944 r. do 1 V 1945 r.).

   Po osiedleniu się w Bydgoszczy od 1 VI 1945 r. pracował jako nauczyciel gry na skrzypcach w Miejskim Konserwatorium Muzycznym. W początkowym okresie pobytu w Bydgoszczy przygotowywał się do egzaminu końcowego ze skrzypiec (zaliczenie tego egzaminu we właściwym terminie w PKM w Poznaniu uniemożliwił mu wybuch wojny w 1939 r.). Egzamin ten złożył jako eksternista 27 X 1946 r. w PWSM w Poznaniu.

   W 1952 r. Splewińskiemu powierzono pełnienie obowiązków dyrektora PŚSM im. K. Szymanowskiego w Toruniu. Dyrektorem szkoły muzycznej w Toruniu był do 31 XII 1955 r., równocześnie od 1 I 1954 r. do 14 V 1972 r. był dyrektorem PLM w Bydgoszczy. W okresie od 1 IX 1960 r. do 30 V 1972 r. był również dyrektorem Studium Muzycznego w Bydgoszczy. Splewiński był zatrudniony w szkolnictwie muzycznym przez 40 lat. Jego praca pedagogiczna w szkołach muzycznych w Bydgoszczy i Toruniu obejmowała przedmioty zawodowe: skrzypce, orkiestrę, zespoły kameralne, metodykę nauczania gry na skrzypcach i dyrygowanie. Wykształcił wielu zdolnych muzyków grających na estradach regionu i Polski. Wśród nich znalazł się także szczególnie utalentowany Piotr Janowski, laureat I nagrody Konkursu im. H. Wieniawskiego w Poznaniu w 1967 r.

   W. Splewiński brał aktywny udział w życiu muzycznym Bydgoszczy i regionu. Był jednym z muzyków organizujących orkiestrę symfoniczną. Należał również do grupy powołującej do życia Związek Zawodowy Muzyków oraz współorganizował bydgoski oddział Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków. Przyczynił się do powstania bądź rozwoju wielu poważnych placówek muzycznych w Bydgoszczy, m.in. w 1956 r. – współorganizował orkiestrę dla Teatru Opery i Operetki (obecnie Opera „Nova”). Kultywował muzykę regionalną; m.in. w 1949 r. wraz z Orkiestrą Popularno-Ludową brał udział – jako dyrygent – w Festiwalu Polskiej Muzyki Ludowej.

   Dorobek twórczy W. Plewińskiego nie jest duży, aczkolwiek skomponował kilka pozycji muzycznych. Jest autorem muzyki do rewii „Zamość w słowie i pieśni”, „Mazur na orkiestrę symfoniczną”, „Trepak”, a także pieśni z własnym tekstem „Pomorze śpiewa” na chór i orkiestrę symfoniczną oraz licznych opracowań utworów ludowych. Poza tym był współautorem „Studiów Orkiestrowych” wydawanych w latach 1953–1956 przez PWM.

   Splewiński za swoją pracę pedagogiczną i muzyczną był wielokrotnie nagradzany i odznaczany: Odznaką Zasłużonego Działacza Województwa Bydgoskiego, Odznaką Zasłużonego Działacza Miasta Bydgoszczy, Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury, Złotym Krzyżem Zasługi – w 1966 r. i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski – w 1972 r.

   W 1973 r. W. Splewiński wyjechał do Tampere w Finlandii, gdzie prowadził klasę skrzypiec w szkole muzycznej, a także występował jako solista. Zmarł nagle 24 V 1974 r. w Tampere.

spoczywa w kwaterze 15

proboszcz parafii św. Wincentego à Paulo w latach 1962–1980, poeta, kompozytor

   Urodził się 15 I 1912 r. w archidiecezji krakowskiej, w Więcławicach koło Krakowa. Pochodził z rodziny rolniczej, po ukończeniu szkoły podstawowej rozpoczął naukę w Niższym Seminarium Księży Misjonarzy. Do Zgromadzenia Księży Misjonarzy wstąpił w Wilnie 1 X 1932 r., po dwuletnim seminarium złożył śluby misjonarskie 2 II 1935 r. Po maturze rozpoczął studia filozoficzne i teologiczne w Instytucie Teologicznym Zgromadzenia w Krakowie. Święcenia kapłańskie otrzymał z rąk ks. bpa Stanisława Rosponda w dniu 1 V 1941 r. w krakowskim kościele misjonarskim na Stradomiu.

   Od stycznia do lipca 1942 r. był wikariuszem i katechetą w Jezierzanach w archidiecezji lwowskiej. Następnie pracował przez 4 lata jako wikariusz w sanktuarium w Milatynie Nowym niedaleko Lwowa. W czasie II wojny światowej uratował cudowny obraz Jezusa ukrzyżowanego z kościola w Milatyniu. Obraz obecnie jest wystawiony publicznie w jednej z naw koscioła św. Wincentego a Paulo w Krakowie – Kleparzu.

   W 1952 r. skierowany został do Wyższego Seminarium Duchownego w diecezji gorzowskiej, gdzie pełnił stanowisko ojca duchownego. Następnie pracował jako wykładowca teologii pastoralnej, homiletyki i socjologii w Biskupim Seminarium Duchownym Diecezji Gdańskiej w Gdańsku-Oliwie. W 1962 r. został powołany na proboszcza parafii św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy. Pracował w naszym mieście blisko 18 lat – do 1980 r., kiedy to ze względu na stan zdrowia został odwołany z urzędu proboszcza i przeniósł się do Warszawy, gdzie w kościele pw. Świętego Krzyża nadal jako rezydent służył wiernym, zwłaszcza w konfesjonale.

   Okres pracy duszpasterskiej ks. L. Sieńki to lata najintensywniejszych prac budowlanych wokół i we wnętrzu bazyliki. Większość z głównych elementów wystroju świątyni pochodzi właśnie z tego okresu. Ksiądz L. Sieńko, wrażliwy na piękno – był z zamiłowania poetą – pisał teksty pieśni, wierszy okolicznościowych, równocześnie tworzył utwory muzyczne własnej kompozycji. Spod jego pióra wyszła m.in. 5-głosowa Msza Święta polska, a także kantaty ku czci św. Wincentego à Paulo.

   Ksiądz Ludwik Sieńko zmarł 25 IX 1985 r. w Warszawie, jego ciało zostało przewiezione do Bydgoszczy, gdzie w bazylice odbyła się msza Święta pogrzebowa, której przewodniczyli ks. abp Tadeusz Gocłowski i ks. bp Jan Nowak. Ciało długoletniego proboszcza spoczęło w grobowcu księży misjonarzy na cmentarzu parafialnym.

   W dowód uznania za długoletnią pracę Rada Miasta Bydgoszczy, na wniosek parafian i mieszkańców miasta, w dniu 27 IX 1993 r. podjęła uchwałę nadającą imię ks. L. Sieńki ulicy łączącej rondo Ossolińskich z ulicą Ogińskiego. W tym samym roku w nawie bazyliki została wmurowana tablica pamiątkowa poświęcona długoletniemu proboszczowi.

spoczywa w kwaterze Krypta CM

pseud. „Sęk”, technik budowy maszyn, członek organizacji konspiracyjnej „Miecz i Pług”

   Urodzony 25 VIII 1896 w Kalnicy Dolnej w powiecie leskim w Galicji wschodniej. Syn Józefa, werkmistrza, i Heleny z domu Nowickiej. Rodzina ze strony ojca pochodziła z Dolnej Styrii w Austrii. Matka wychowywała dzieci w duchu polskim. Augustyn Träger uczył się w Stanisławowie, został technikiem budowy maszyn. Po odrodzeniu państwa polskiego w 1918 r. związał się z wywiadem wojskowym. Był pracownikiem operacyjnym Oddziału II Sztabu Głównego WP. Zdekonspirowany przez Niemców i uznany za persona non grata, musiał opuścić Górny Śląsk w 1928 r.

   Zamieszkał w Warszawie, gdzie pozostał do 1934 r. Później przeprowadził się do Bydgoszczy, gdzie osiadł przy placu Poznańskim nr 5. Od 10 VII do 13 III 1945 r. mieszkał przy Wełnianym Rynku 10. Pracował jako przedstawiciel poznańskiego „Stomilu” SA (opony samochodowe, motocyklowe, rowerowe) na Bydgoszcz i powiat bydgoski. Pozostawał w dyspozycji Oddziału II Sztabu Generalnego WP, często jeździł do Niemiec, zapewne w celach wywiadowczych. Był członkiem Stronnictwa Narodowego oraz Polskiego Związku Zachodniego. Udzielał się w Chrześcijańskim Związku Kupców Polskich, gdzie pełnił między innymi funkcję prezesa.

   W październiku lub listopadzie 1939 r. rozpoczął działalność konspiracyjną, nawiązując kontakt z J. Czarneckim. Na jego prośbę pozostał w Bydgoszczy i zbierał informacje o polityce eksterminacyjnej Niemców na Pomorzu. Przekazywał je kierownictwu „Miecza i Pługa” w Warszawie. Na rozkaz władz konspiracyjnych w 1941 r. przyjął II grupę niemieckiej listy narodowej. W 1942 r. złożył przysięgę i został członkiem „Miecza i Pługa”. Dnia 1 IV 1943 r. szef i komendant tej organizacji mianował Trägera delegatem Zarządu Głównego i Komendy Głównej na terenie Wielkiego Pomorza i Prus Wschodnich, czyli powierzył mu stanowisko równorzędne dotychczasowemu generalnemu Staroście Pomorskiemu. Träger często jeździł do Warszawy, gdzie spotykał się z czołowymi działaczami „Miecza i Pługa”. Kontaktował się też z B. Kaczmarkiem z wywiadu „Miecza i Pługa”. Wciągnął do organizacji swego syna z pierwszego małżeństwa – Juliusza Romana Józefa, który po zaprzysiężeniu przekazywał materiały wywiadowcze z ośrodka broni rakietowej V1 i V2 w Peenemünde, gdzie odbywał służbę w Wehrmachcie. Informacje o broni V przekazywane przez Trägera do Warszawy trafiły do Londynu i przyczyniły się do poważnego zniszczenia bazy w Peenemünde latem 1943 r. Träger współpracował z Pomorskim Okręgiem AK. Oprócz działalności wywiadowczej zajmował się zagadnieniami organizacyjnymi „Miecza i Pługa”. Ogromną wagę przywiązywał do akcji scaleniowej różnych organizacji podziemnych. Na początku stycznia 1944 r. uczestniczył w odprawie, na której podjęto decyzję, że w przypadku wejścia wojsk sowieckich do Polski należy zejść do podziemia i czekać na dalsze rozkazy. Zagrożony aresztowaniem opuścił Bydgoszcz i przez jakiś czas przebywał na Morawach, w Austrii i Strasburgu. Po pewnym czasie wrócił do Bydgoszczy, jednak wobec grożącego mu nadal aresztowania wyjechał do Poznania. Po powrocie próbował nadal kierować „Mieczem i Pługiem” na podległym sobie obszarze. W końcowym okresie wojny i okupacji wiele uwagi poświęcił pracy charytatywnej. Wraz z żoną Elżbietą pomagał finansowo osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Pomagał więźniom obozu w Potulicach koło Nakła, zwłaszcza więzionym tam dzieciom. W końcu 1944 lub na początku 1945 r. zamierzał zgodnie z wytycznymi kierownictwa „Miecza i Pługa” odtworzyć dawne struktury organizacyjne na Pomorzu. W styczniu 1945 r. na jego rozkaz miały zostać zabezpieczone niektóre ważniejsze obiekty w Bydgoszczy. Nakazał też synowi Juliuszowi Romanowi nawiązanie kontaktów z Polakami w Rzeszy w celu dokonywania akcji sabotażowo-dywersyjnych. Dnia 7 II 1945 r. został aresztowany przez NKWD pod zarzutem współpracy z gestapo. W połowie marca tego roku przewieziono go do Poznania, gdzie przebywał w obozie Wojsk Ochrony Tyłów NKWD I Frontu Białoruskiego. W kwietniu 1945 r. sowieci przekazali go polskim organom bezpieczeństwa i odtąd przetrzymywany był już w Bydgoszczy. Po kilkunastomiesięcznym pobycie Trägera w więzieniu i przeprowadzonym śledztwie jego sprawa została umorzona 10 II 1947 r. Jako osoba posiadająca II grupę niemieckiej listy narodowej został nieco wcześniej, 17 I 1947 r., zrehabilitowany, przywrócono mu również obywatelstwo polskie.

   Dnia 24 IV 1948 r. zmienił nazwisko Träger na Sęk-Träger. Mieszkał nadal w Bydgoszczy. Pracował w Pomorskich Zakładach Budowy Maszyn, później był kierownikiem sklepu Miejskiego Handlu Detalicznego z częściami samochodowymi przy ulicy Dworcowej. Zmarł 22 IV 1957 r.

   Na murze kamienicy przy Wełnianym Rynku 10, w której mieszkał, w sierpniu 2003 r. umieszczono tablicę pamiątkową.

spoczywa w kwaterze 11

generał broni Wojska Polskiego

   Urodzony 21 X 1847 r., był synem hrabiego Adama Rzewuskiego. O jego młodości, jak i karierze zawodowej w wojsku niewiele wiadomo. Był oficerem armii carskiej w randze generała, komendantem twierdzy w Karsie (obecnie terytorium Turcji). Po odzyskaniu niepodległości powrócił do Polski i podjął służbę w Wojsku Polskim (z zachowaniem stopnia oficerskiego). Jako generał broni został przeniesiony na emeryturę. W Bydgoszczy mieszkał krótko przy ulicy ks. P. Wawrzyniaka 5/1. Zmarł 27 X 1932 r.

   Jego mogiłą opiekuje się Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy.

spoczywa w kwaterze 2

żużlowiec, pierwszy polski uczestnik finału indywidualnych mistrzostw świata, trener

   Urodzony 30 VII 1930 r. w Radzyminie. Syn Dominika, funkcjonariusza Policji Państwowej, i Stefanii z domu Pawłowskiej. Trudne warunki materialne zmusiły go do podjęcia pracy już we wczesnym dzieciństwie. Podczas wyzwolenia oddzielony był od matki, dlatego jako bezdomny 14-letni chłopak poprosił oficerów radzieckich o zabranie go przez radziecką jednostkę. Dnia 18 I 1945 r. wcielony został do 581. Pułku Armii Czerwonej. Po pewnym czasie 10 XI 1945 r. został przeniesiony do 24. Kompanii Samochodowej I Armii Wojska Polskiego w Katowicach. Następnie od 20 IV 1947 r. służył w Samodzielnej Kompanii Samochodowej. Pracował jako mechanik, a od 1947 r., po zdaniu egzaminu uprawniającego do prowadzenia samochodów, był kierowcą wyższych oficerów. W 1948 r. na własną prośbę został przeniesiony do rezerwy. Podjął pracę w Wydziale Ruchu Drogowego Komendy Miasta Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu.

   W 1950 r., po decyzji o powołaniu ligi żużlowej, Połukart został przyjęty do organizującej się sekcji żużlowej wrocławskiej „Spójni”. Wystartował w pierwszych ligowych meczach „Spójni”. W trakcie rozgrywek został przeniesiony do sekcji żużlowej Centralnego Wojskowego Klubu Sportowego w Warszawie. W warszawskim klubie jeździł do marca 1952 r., kiedy to sekcja żużlowa CWKS została przeniesiona do Wrocławia. Z tym klubem zdobył w 1952 r. wicemistrzostwo kraju. Od marca 1954 r. zatrudniony był w „Spójni” Wrocław, a jednocześnie pracował w miejscowej Spółdzielni Pracy Metalo-Technicznej. Zwolnił się na własną prośbę 15 XI 1954 r. Wcześniej 17 X 1954 r. na stadionie „Skry” w Warszawie zdobył tytuł indywidualnego mistrza Polski.

   Od listopada 1954 r. związany był z Bydgoszczą, gdzie startował w barwach milicyjnego klubu sportowego „Gwardia”, przemianowanego później na „Polonię”. Przejście Połukarta do milicyjnego klubu sportowego „Gwardia” sprawiło, że został 29 XI 1954 r. przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej. Jako plutonowy milicji, a od 22 VII 1961 r. sierżant, był zatrudniony na różnych stanowiskach, przede wszystkim w wydziale łączności. Jednak jego głównym zajęciem była jazda na żużlu. Pracował na niepełnym etacie w GKS „Polonia”. Dnia 31 XII 1969 r. został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej MO. Po kilku latach 22 VI 1973 r. przyznano mu milicyjną rentę inwalidzką, a 18 IV 1975 r. emeryturę milicyjną.

   Był pierwszym polskim żużlowcem, który zakwalifikował się do finału indywidualnych mistrzostw świata (1959 r.), w których zajął 12. lokatę. Był też dwukrotnym medalistą drużynowych mistrzostw świata. Z reprezentacją Polski wywalczył złoty (1961) i brązowy (1962) medal. Wśród jego trofeów sportowych znalazł się również Złoty Kask (1965). W 1968 r. jego karierę sportową przerwał wypadek, w wyniku którego amputowano mu nogę. Zajął się wówczas szkoleniem młodzieży żużlowej.

   Mieczysław Połukard został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1969). Od 1986 r. na rozpoczęcie sezonu żużlowego odbywa się w Bydgoszczy Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych im. Mieczysława Połukarda. Zginął na torze – 26 X 1985 r., potrącony przez młodego zawodnika.

   M. Połukard jest patronem ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.

spoczywa w kwaterze 8