litograf, działacz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”
Urodził się 15 lutego 1895 r. w Wolbromie, pow. Olkusz. Dzieciństwo spędził w Sosnowcu, gdzie ukończył szkołę ludową. W 1905 r. uczestniczył w strajku szkolnym. Do konspiracyjnego „Sokoła” wprowadził Romana Kaczmarczyka, ojciec słynnego śpiewaka Jana Kiepury. Do wybuch I wojny światowej działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Był także jednym z organizatorów plebiscytu na Śląsku.
W Bydgoszczy R. Kaczmarczyk zamieszkał na stałe w 1922 r., gdzie podjął pracę rysownika litografa w Zakładach Graficznych „Biblioteka Polska”, przy ul. Jagiellońskiej. Dał się poznać jako wybitny działacz sokoli odnoszący sukcesy w pracy z młodzieżą. Był też zagorzałym kolekcjonerem narodowych i regionalnych pamiątek. W czasie okupacji niemieckiej i w trudnych latach stalinizmu nie zważając na niebezpieczeństwo R. Kaczmarczyk przechowywał dokumentację i archiwalia „Sokoła”. Po wojnie pracował z młodzieżą. W latach 1947-52 pełnił społecznie funkcję trenera gimnastyki wyczynowej i zasiadał w zarządzie Kolejowego Klubu Sportowego „Brda”. Następnie trenował młodzież w Zrzeszeniu Sportowym „Zryw”. Po 1989 r. zaangażował się w starania o reaktywowanie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Był honorowym członkiem wielu organizacji, m.in. Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy. W 1991 r. podczas Światowego Zjazdu Związku Sokołów Polskich w Poznaniu otrzymał Złotą Gwiazdę Zasługi Sokolstwa Polskiego w Ameryce. Zmarł 1 lutego 1993 r.
Imieniem zasłużonego działacza „Sokoła” nazwana została ulica na osiedlu Przylesie w Bydgoszczy. Łączy ona ulicę Pod Skarpą z ul. Sybiraków.
spoczywa w kwaterze 24
prof. dr hab. nauk medycznych, dr hab. nauk humanistycznych
Urodził się 18 maja 1957 r. w Bydgoszczy, ojcem jego był prof. dr nauk weterynaryjnych Lech Jaśkowski, wieloletni kierownik Oddziału w Bydgoszczy Instytutu Weterynarii w Puławach, profesor Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy (obecnie Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy), matka Teresa z domu Rogoziewicz.
W latach 1972 – 1976 uczył się w II Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika, w klasie o profilu matematyczno-fizycznym. Liceum ukończył w 1976 r. jako najlepszy uczeń, za co otrzymał medal Ultimus Inter Pares oraz wolny wstęp na dowolnie wybrany kierunek studiów. Wybrał fizykę na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po drugim roku studiów przeniósł się na Wydział Matematyki i Fizyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie studia kontynuował w trybie indywidualnym, łącząc fizykę z wybranymi zagadnieniami medycyny. Studia ukończył z wyróżnieniem w 1979 r., od 1 października 1979 r. rozpoczął pracę naukową w Katedrze i Zakładzie Biofizyki Akademii Medycznej w Poznaniu.
W 1982 r. obronił pracę doktorską w Akademii Medycznej i uzyskał tytuł doktora nauk przyrodniczych (biofizyka). W 1995 r. Radzie Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Poznaniu przedstawił jako pracę habilitacyjną zbiór swoich artykułów opublikowanych w czasopismach naukowych z listy filadelfijskiej i otrzymał tytuł doktora habilitowanego nauk medycznych. Nominację profesorską i tytuł profesora nauk medycznych przyjął z rąk prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w 2002 r. W 2008 r. Radzie Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawił rozprawę habilitacyjną, z psychologii i uzyskał tytuł doktora habilitowanego nauk humanistycznych.
Będąc adiunktem w Katedrze i Zakładzie Biofizyki Akademii Medycznej w Poznaniu (1979-1998), a potem doktorem habilitowanym, od 1996 do 2004 r. jako Visiting Profesor pracował w Zakładzie Neurologii (Departament of Neurology) Uniwersytetu w Lubece. W latach 1998-2004 kierował Zakładem Psychofizjologii w Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego. Od 2003 r. prowadził katedrę Psychologii Poznawczej w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w Warszawie. Od 2004 r. był prorektorem ds. nauki Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Warszawie, którą sprawował do 6 stycznia 2011 r. Jednocześnie w latach 2002-2011 pracował jako profesor zwyczajny na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Prof. P. Jaśkowski był stypendystą Fundacji Aleksandra von Humboldta (1995-96), Deutsche Akademische Austauschdienst (1992 r.) oraz Deutsche Forschung Gemeinschaft (1996-2003). Pełnił funkcję redaktora naczelnego Advances in Cognitive Psychology oraz był członkiem rady redakcyjnej Acta Neurobiologiae Experimentalis.
Główne kierunki badań naukowych prof. Jaśkowskiego dotyczyły psychofizjologii – neuronauki poznawczej. Prowadził badania z zakresu percepcji podprogowej (w tym prymowania podprogowego), neuronalnych mechanizmów uwagi i świadomości, zależności między percepcją i akcją oraz neuronalnych podstaw dysleksji. Jego zainteresowania naukowe miał charakter interdyscyplinarny, zajmował się zagadnieniami z psychologii i neurobiologii percepcji, czyli poznawczej nauki o mózgu (cognitive neuroscience), wykorzystując swoją wiedzę z zakresu fizyki, biologii, filozofii, matematyki i informatyki. Wśród zainteresowań badawczych prof. Jaśkowskiego znajdowała się problematyka lateralizacji procesów mózgowych, spostrzeganie kolejności, percepcji pozaświadomej, biologicznych podstaw dysleksji, sprzężenia komputer-mózg. Był specjalistą w zakresie nowoczesnych technik stosowanych w neuronauce poznawczej. Zyskał miano pierwszego polskiego kognitywisty. Prowadził badania naukowe we współpracy z zagranicznymi instytutami m.in. w Anglii, Francji, Niemczech, Holandii i wieloma polskimi.
Autor kilku skryptów i podręczników, monografii habilitacyjnej z psychologii pt. „Proste i odwrócone prymowanie reakcji ruchowej” wydanej w 2006 r. Współautor podręcznika akademickiego pt. „Psychologia” – 2008 r. pod redakcją profesorów Jana Strelaua i Dariusza Dolińskiego. W 2009 r. prof. Jaśkowski opublikował pracę pt. „Neuronauka poznawcza. Jak mózg tworzy umysł” – pierwsze w Polsce kompendium wiedzy z neuronauki poznawczej. Dorobek naukowy prof. Jaśkowskiego obejmuje ok. 260 prac i doniesień naukowych, z których 60 ukazało się w czasopismach z listy filadelfijskiej.
Prof. Jaśkowski brał udział w ok. 130 konferencjach i zjazdach naukowych, z których trzy czwarte stanowią konferencje zagraniczne. Zrealizował kilkanaście projektów badawczych finansowanych przez Komitet Badań Naukowych i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jako jedyny przedstawiciel Europy Wschodniej w latach 2007-2011 z funduszy Unii Europejskiej realizował międzynarodowy projekt naukowy poświęcony funkcjonowaniu uwagi wzrokowej wraz z międzynarodowym zespołem naukowców z Niemiec, Anglii, Włoch i Izraela.
Gromadził wokół siebie studentów i młodych naukowców, których potrafił zainspirować swoimi pasjami naukowymi. Zbudowane przez prof. Jaśkowskiego laboratoria w Akademii Bydgoskiej (obecnie Uniwersytet Kazimierza Wielkiego) i w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania pracowały niemalże bez przerwy, gdzie pod opieką merytoryczną były prowadzone badania naukowe. Prof. P. Jaśkowski wypromował ośmiu doktorów (z tego grona dwóch, jest już profesorami), był recenzentem doktoratów i habilitacji. Prowadził prace magisterskie zarówno w uczelniach, w których pracował, jak i poza nimi.
Za pracę naukowo-dydaktyczną prof. dr hab. P. Jaśkowski otrzymał: Złoty Krzyż Zasługi (2002), Medal Edukacji Narodowej (2002), dwukrotnie otrzymał Nagrodę Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, Nagrodę Polskiego Towarzystwa Psychologicznego im. Wandy Budohowskiej (2003). Zmarł 6 stycznia 2011 r.
spoczywa w kwaterze 5
profesor dr nauk weterynaryjnych, żołnierz września
Urodził się 10 grudnia 1910 roku w Gołaszynie pod Obornikami Wlkp. w rodzinie rolniczej. Był najstarszym z ośmiorga rodzeństwa. Jego ojcem był Edmund, zarządca majątków ziemiańskich, matką Agnieszka z domu Wnuk. Dziecięce lata spędził w Brzyskorzystewku, Osówcu i Żninie. Szkołę podstawową kończył w Krotoszynie pod surowym okiem stryja, ks. Bolesława Jaśkowskiego, wielkiego społecznika i działacza narodowego, zamordowanego przez Niemców w 1939 r. Do Gimnazjum Humanistycznego im. Hugona Kołłątaja uczęszczał w Tczewie, do którego dojeżdżał z rodzinnego majątku w Józefowie koło Pelplina. Dopiero podczas matury, którą zdał bardzo dobrze w wieku 17 lat. Po maturze podjął studia na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, którą ukończył w 1933 roku. Po studiach przez krótki okres służył w 5 Dywizji Pancernej Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Zaraz po studiach pracował kolejno w Żninie (1934), Kartuzach (1936-1938) i Toruniu (1938-1939).
W Grupie Operacyjnej „Wschód” dowodzonej przez generała Bołtucia, brał udział w stopniu podporucznika w kampanii wrześniowej i bitwie nad Bzurą. Po załamaniu się polskiej obrony dostał się do niewoli. Początkowo przebywał w obozach jenieckich w Itzehoe, Sandbostel, Lubece później zaś oflagu II C w Woldenbergu (Dobiegniew). Tam był jednym z animatorów „Klubu Wielkiej Niedźwiedzicy” i wykładowców na Akademii Woldenberskiej, kształcącej m.in. lekarzy weterynaryjnych. Po uwolnieniu, w lutym 1945 r. trafił do Bydgoszczy.
W Bydgoszczy stworzył prof. Lech Jaśkowski podwaliny nowoczesnych nauk weterynaryjnych, przeszedł wszystkie stopnie kariery naukowej od doktora nauk weterynaryjnych do tytułu profesora zwyczajnego. W latach 1960 – 1980 kierował bydgoskim Oddziałem Instytutu Weterynarii w Puławach, w okresie późniejszym był także związany z Akademią Techniczno-Rolniczą, (obecnie Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy). Swoją wiedzę wzbogacał m.in. w Szkocji w Royal (Dick) Veterinary College w Edynburgu. Był członkiem Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN, Komitetu Nauk Weterynaryjnych i Fizjologii Rozrodu Zwierząt Polskiej Akademii Nauk. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych, Polskiego Towarzystwa Parazytologicznego, Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. Jego działalność zawodowa była wielokierunkowa i kompleksowa. Dorobek obejmował około 200 publikacji naukowych. Pod kierunkiem prof. L. Jaśkowskiego powstało 13 prac doktorskich. Dwóch doktorantów jakich wypromował profesor Jaśkowski obecnie jest profesorami. Był również opiekunem naukowym 1 rozprawy habilitacyjnej.
Prof. L. Jaśkowski był wielokrotnie odznaczany, odznaczeniami państwowymi i zawodowymi, m.in. Krzyżem Oficerskim OOP (1964), Krzyżem Kawalerskim OOP (1971), Złoty Krzyż Zasługi (1959) wyróżniony medalem „Zwycięstwa i Wolności” (1983), medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939 roku”, oraz wieloma nagrodami: laureat zespołowej nagrody państwowej 1 stopnia i dwóch nagród indywidualnych 1 stopnia Ministra Rolnictwa oraz nagrody 1 stopnia wojewody Bydgoskiego, laureatem honorowego odznaczenia „Pro Scientia Veteńnaria Polona” (1981). Zmarł 13 września 1985 w Bydgoszczy.
spoczywa w kwaterze 5
mjr WP, ps. „Stanisław”, „Starzyński”, Zastępca Szefa Sztabu Szef Wywiadu Pomorskiego Okręgu SZP – ZWZ – AK
Urodził się 9 marca 1897 r. w woj. poznańskim, brał udział w Powstaniu Wielkopolskim w 1918 r. Walczył też w 1919 i 1920 r. na froncie wschodnim z bolszewikami, brał udział w obronie Lwowa, gdzie odznaczony po raz pierwszy został Krzyżem Walecznych.
W latach 20-tych II Rzeczypospolitej początkowo był instruktorem w szkole podoficerskiej w Bydgoszczy. Następnie służył w Korpusie Ochrony Pogranicza na Polesiu i w Chojnicach. Do wybuchu wojny już w stopniu kapitana (od 1935 r. ) pełnił funkcję komendanta Policji Państwowej w Krotoszynie, udzielając się, tam społecznie. Współpracował z kontrwywiadem wojskowym. Po napaści Niemiec na Polskę został ewakuowany do Lwowa, następnie aresztowany przez okupanta. Po zwolnieniu z więzienia zamieszkał w Warszawie, gdzie został zaprzysiężony jako żołnierz konspiracyjnego Związku Walki Zbrojnej.
W 1940 r. mianowany, w stopniu majora, szefem wywiadu Komendy Okręgu Pomorskiego ZWZ. Organizował placówki ZWZ-AK w Brodnicy i Tucholi. Rozbudował siatkę wywiadowczą na Pomorzu obejmującą m.in. Bydgoszcz, Toruń, Włocławek i Grudziądz, Zdobyła ona w 1943 r szkice części niemieckich rakiet „V”. Swoim zakresem działania siatka ta docierała aż do Szczecina, Gdańska, Gdyni, Elbląga, Królewca, Berlina, Hamburga i innych miast Rzeszy, zdobywając wiele cennych informacji o potencjale niemieckiego przemysłu zbrojeniowego.
Aresztowany 7 maja 1944 r. w Bydgoszczy został przewieziony na gestapowskie śledztwo do Łodzi. Trwało ono do początku 1945 r. W trakcie ewakuacji więźniów mjr. J. Grussowi udało się uciec z transportu. Przedostał się do Bydgoszczy, gdzie wraz z Janem Pałubickim i Józefem Chylińskim tworzył Delegaturę Sił Zbrojnych. W marcu 1945 r. został mianowany z-cą szefa sztabu Okręgu Pomorskiego Delegatury Sił Zbrojnych, utworzonej po rozwiązaniu Armii Krajowej na jej bazie personalnej. Dowódcą Okręgu został ppłk Jan Pałubicki. Po dalszej reorganizacji w wyniku której w miejsce DSZ powstała organizacja polityczna Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN), w październiku stanął na czele Okręgu (WiN) jako jego prezes. Zrzeszenie to było opozycyjne wobec rządzącego na ziemiach polskich reżimu komunistycznego, starając się walczyć z nim drogą polityczną o niepodległość kraju.
Aresztowany w grudniu 1945 r w Bydgoszczy, po brutalnym śledztwie w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, został skazany w Warszawie na 10 lat więzienia. Przebywając we Wronkach zajmował konsekwentnie wrogą i nieustępliwą postawę wobec „socjalistycznej rzeczywistości”. Chory na gruźlicę został stamtąd zwolniony w 1954 r. Żył z skromnej renty, utrzymując kontakty ze swymi konspiracyjnymi podwładnymi.
W uznaniu zasług mjr J. Gruss otrzymał: Krzyż Srebrny Virtuti Militari V kl. (dwukrotnie w 1920 r. i 1945r.), Krzyż Walecznych (czterokrotnie w łatach 1919-1921 ), Srebrny Krzyż Zasługi (1937 r.), Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (1944 r.). Zmarł 24 stycznia 1969 r. w Bydgoszczy.
W 24 września 2000 r. w Bazylice mniejszej pw. św. Wincentego a’ Paulo umieszczono tablicę pamięci przywódców Podziemnego Państwa Polskiego na Pomorzu i Kujawach, pośród wymienionych widnieje mjr. J. Gruss.
Mjr Józef Gruss uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy z 27 czerwca 2007 r. jest patronem ulicy w Nowym Fordonie.
spoczywa w kwaterze 1
ksiądz prałat, proboszcz parafii pw. Świętej Trójcy w latach 1972-1996, dziekan dekanatu Bydgoszcz III
Urodził się 28 grudnia 1927 r. w Chełmży, ojciec Jan prowadził zakład zegarmistrzowski, oraz sklep jubilerski i złotniczy, matka Łucja z d. Koepke, córki drogerzysty. W 1937 r. rodzina Gołębiewskich przeniosła się do Bydgoszczy, gdzie zamieszkała przy ulicy Śniadeckich 12. Ks. J. Gołębiewski uczęszczał do Szkoły Powszechnej im. Stanisława Staszica.
Po zajęciu Bydgoszczy przez Niemców we IX 1939 r. kontynuował naukę w szkole dla dzieci polskich. Nauka odbywała się w języku niemieckim. Po ukończeniu szkoły, uczył się zawodu zegarmistrza w warsztacie ojca. Po dwóch latach złożył egzamin czeladniczy. W lipcu 1944 r. musiał zgłosić się do Arbeitsdienstu w Werben pod Magdeburgiem. Pracował w polu, czyścił kloaki i odbywał szkolenie wojskowe. W październiku 1944 r. przerzucono go na granicę niemiecko-holenderską, gdzie kopał umocnienia wojskowe. 5 grudnia 1944 r. wrócił do Bydgoszczy, po dwóch tygodniach został powołany do wojsk niemieckiego i skierowany do Frankfurtu nad Odrą, gdzie przeszedł szkolenie (do połowy stycznia 1945 r.). W lutym 1945 r. przerzucony został na front, jako jeden z nielicznych wrócił do koszar we Frankfurcie i pozostał tam do maja 1945 r. Zdołał uciec z miasta okrążonego przez Rosjan. W czasie ucieczki ranny w nogę, znalazł się w szpitalu Luckenwalde. Gdy tylko mógł opuścił szpital i pieszo dotarł do Cottbus, skąd pociągiem dojechał do Rawicza i następnie do Bydgoszczy.
Pracując przed południem w zakładzie u ojca, po południu uczęszczał do Liceum Humanistycznego dla Dorosłych. W 2 lipcu 1948 r., po zdaniu matury został przyjęty do Seminarium Duchownego w Gnieźnie. Studiował w Gnieźnie, Poznaniu (teologia) i ponownie od 1953 r. w Seminarium Gnieźnieńskim. Święcenia kapłańskie otrzymał 27 maja 1954 r. z rąk ks. Biskupa Władysława Suszyńskiego.
Pracę kapłańską jako wikariusz rozpoczął w lipcu 1954 r. w Toruniu-Podgórzu w parafii pw. św. Apostołów Piotra i Pawła. Następnie w lipcu 1957 r. został przeniesiony do pomocy w Archidiecezji Warszawskiej. Pracował w parafii pw. św. Jakuba w Skierniewicach. Obowiązki duszpasterskie w parafii łączył z pracą w liceum i technikum, gdzie uczył religii. Po zorganizowaniu pielgrzymki uczniów do Częstochowy został odsunięty od nauczania w szkole. W 1959 r. wraca do Bydgoszczy na wikariusza do parafii Św. Trójcy w Bydgoszczy, wówczas proboszczem parafii był ks. kan. M. Skonieczny. W lipcu 1963 r. został przeniesiony do Złotnik Kuj. – parafia pw. św. Andrzeja Boboli i św. Antoniego z Padwy, gdzie będąc wikariuszem faktycznie pełnił obowiązki proboszcza.
Od 1 listopada 1963 r. Władza Duchowna mianowała ks. J. Gołębiewskiego proboszczem parafii pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Cierpicach. koło Torunia. Równocześnie był spowiednikiem sióstr Serafitek w Toruniu-Podgórzu. Pracę duszpasterską ks. Gołębiewski łączył z wielką dbałością o stan kościoła. Przez 5 lat pobytu wyremontował plebanię, dokonał renowacji wnętrza kościoła, wyremontował dachy na plebanii, kościele i wieży. Dowodem, uznania dla pracy ks. Gołębiewskiego było przeniesienie do Wrześni, do kościoła Św. Ducha, wówczas jeszcze kościoła rektorskiego, od 7 IX 1968 r. do V 1972 r. Po zgodzie władz wojewódzkich na utworzenie parafii, został proboszczem tej parafii. Miał opinię gorliwego kapłana i dobrego gospodarza.
W maju 1972 r. został mianowany proboszczem parafii pw. Świętej Trójcy w Bydgoszczy. W czasie prawie ćwierć wieku trwającej pracy w tej parafii ks. Gołębiewski rozwinął szeroką, zróżnicowaną działalność duszpasterską. Zorganizował Duszpasterstwo Służby Zdrowia i Głuchoniemych dla całej Bydgoszczy, Duszpasterstwo Akademickie (pierwsze w Bydgoszczy), Duszpasterstwo Dziewcząt, które prowadziła p. mgr Zakrzewska z Prymasowskiego Instytutu Ślubów Jasnogórskich organizując dni skupienia, rekolekcje, spotkania dla dziewcząt całej Archidiecezji, Duszpasterstwo Rodzin i Poradnictwo Rodzinne, duszpasterstwo różnych grup zawodowych oraz Stowarzyszenie Młodzieży Katolickiej. Wszystkie stowarzyszenia katolickie działające przy parafii ks. J. Gołębiewski otaczał wszechstronną opieką. Z jego inicjatywy na początku lat 90-ych zawiązała się przy parafii Rodzina Radia Maryja, a jej punkt informacyjny był pierwszym w Bydgoszczy. Przy parafii powstał także Klub Książki i Prasy Katolickiej. Na początku lat 80-ych ks. Gołębiewski założył Punkt Apteczny „Solidarność”. Otaczał opieką nowopowstałe wspólnoty: działające 4 wspólnoty neokatechumenalne, Koło Synodalne, Oazę Rodzin. Organizował spotkania ekumeniczne i inne.
Proboszcz J. Gołębiewski był niezwykle troskliwym gospodarzem majątku parafialnego. Ze szczególną starannością dbał o zabytkową świątynię, zbudowaną przez bydgoszczan – Polaków w 1912 r. Odnowił kaplicę Świętego Krzyża, pokrył kopułę kaplicy Matki Boskiej Częstochowskiej, główną wieżę kościoła blachą miedzianą, przebudował prezbiterium, odnowił polichromię, zbudował nowy dom katechetyczny (1983—1986), zmodernizował oświetlenie kościoła, przeprowadził remont organów, rozpoczął remont elewacji zewnętrznej kościoła oraz konstrukcji nośnej dachu kościoła (1990). Odnowił ogrodzenie i przeprowadził remont kaplicy na cmentarzu parafialnym na przedmieściu Jarach.
Władza duchowna dostrzegając i doceniając ofiarną działalność ks. Jerzego Gołębiewskiego mianowała go po raz pierwszy 1 lipca 1979 r. dziekanem dekanatu Bydgoszcz III. Dziekanem tego dekanatu ks. Gołębiewski pozostał do śmierci. Papież Jan Paweł II wyniósł go do godności Honorowego Kapelana Jego Świątobliwości 29 marca 1983 r. Ks. Jerzy Gołębiewski od początku lat dziewięćdziesiątych czynny był w Towarzystwie Miłośników Miasta Bydgoszczy i wchodził w skład jego zarządu. Był autorem opracowania pt. „Pan jest moim Pasterzem” (Bydgoszcz, 1995), poświęconego kościołowi i parafii pw. Świętej Trójcy w Bydgoszczy. Zmarł 15 lutego 1996 r. w Warszawie.
spoczywa w kwaterze 23
działacz spółdzielczy, prezes Bydgoskiej Spółdzielni Mieszkaniowej
Urodził się 7 lutego 1888 r, w miejscowości Różanna, koło Koronowa, syn Jana, kolejarza i Elżbiety Szczukowskiej. W domu rodzinnym wpajano mu zasady patriotyzmu, jego ojciec dwa razy tracił pracę za to, że głosował w czasie wyborów do sejmu pruskiego na listę polskich kandydatów. Stryjem Gackowskiego był słynny M. Drzymała, który nie godząc się z decyzją Niemców, dotyczącą zakazu budowy domu na jego ziemi – zamieszkał w wozie cygańskim. Teofil Gackowski jako 14-letni chłopiec zajmował się kolportowaniem gazet i książek. Były to m.in. „Gazeta Grudziądzka”, „Gazeta Toruńska”, „Pielgrzym” oraz książki A. Mickiewicza i H. Sienkiewicza. Gackowski wyuczył się zawodu leśnika i „za chlebem” emigrował w głąb Niemiec. W 1914 r., po wybuchu I wojny światowej, został powołany do wojska, a po zakończeniu działań wojennych w 1918 r. przybył do Bydgoszczy i zatrudnił się w warsztatach kolejowych.
Po 1920 r. w Bydgoszczy odczuwano dotkliwy brak instytucji zapewniającej mieszkania dla mieszkańców miasta. Na rynku były wprawdzie prywatne mieszkania do wynajęcia, lecz cena najmu były zbyt wysokie. Od 1890 r. w Bydgoszczy działała Niemiecka Spółdzielnia Mieszkaniowa „Wohnungsverein” – zabezpieczająca mieszkania pruskim urzędnikom. Nieliczni działający w spółdzielni Polacy, podjęli akcję jej polonizacji. Działacze owi powołali tajny komitet celem przejęcia, w którym aktywnie pracowali Teofil Gackowski i Czesław Turowski.
T. Gackowski stanął na czele grupy Polaków, która postanowiła przejąć Spółdzielnię z rąk Niemców. Sformułowano memoriał, adresowany do działającego w Poznaniu Urzędu Osadniczego, zawierał on wniosek o powołanie administratora spółdzielni. Gackowski delegowany został do wykonania zadania dostarczenia dokumentu do Poznania. Pociągi wówczas kursowały bardzo rzadko. Gackowskiemu udało się dojechać do Gołańczy. Resztę trasy pokonał wozem konnym, autem i pieszo. Po drodze przeszedł przez różne kontrole niemieckie, ale ważny dokument dotarł na miejsce ukryty w nogawce kalesonów. W Poznaniu była już Polska. Wyznaczony przez Urząd Osadniczy administrator przybył do Bydgoszczy w styczniu 1920 r. Na Walnym Zebraniu Członków Spółdzielnia przybrała nazwę „Towarzystwo Mieszkaniowe”. Teofil Gackowski został sekretarzem Rady Nadzorczej, pełnił tę funkcję do 1939 r. Majątek Spółdzielni stanowiły 33 domy i we wszystkich trzeba było przeprowadzić remonty. Stosunkowo szybko budynki zostały doprowadzone do wzorowego stanu. Dalsze prace inwestycyjne Zarządu Spółdzielni pokrzyżował wybuch wojny. Przez całą okupację T. Gackowski pracował w zakładach w Łęgnowie.
Po wyzwoleniu Gackowski powrócił do Warsztatów Kolejowych, również w tym czasie zajął się działalnością społeczną, dzięki jego uporowi i samozaparciu udało się odnaleźć w Gdyni akta własnościowe Towarzystwa. W 1945 r. T. Gackowski reaktywował Towarzystwo Mieszkaniowe pod nazwą Bydgoska Spółdzielnia Mieszkaniowa, której przez wiele lat prezesował lub przewodniczył radzie nadzorczej. Położył on nieocenione zasługi dla spółdzielczości bydgoskiej. Był prezesem Bydgoskiej Spółdzielni Mieszkaniowej od 1945 do 1960 r., a przewodniczącym Rady Nadzorczej w latach 1957-1966. Powołano T. Gackowskiego również na funkcję przewodniczącego Okręgowej Komisji Spółdzielni Mieszkaniowych.
Po przejściu na emeryturę T. Gackowski, pomagał ludziom biednym i potrzebującym. Ze skromnych dochodów przekazywał pieniądze dla powodzian, chorych i biednych dzieci. Regularnie przekazywał pieniądze na potrzeby parafii, szczególnie na bieżace prace remontowe kościoła Świetej Trójcy. Wysyłał również pieniądze na budowę Szpitala Matki Polki w Łodzi. Kiedy otrzymał wymarzone, przestrzenne mieszkanie, oddał je młodemu małżeństwu z dzieckiem, sam zamieszkał w maleńkim, jednopokojowym przy ulicy Jackowskiego 3.
T. Gackowski za pracę zawodową i społeczna był wielokrotnie odznaczony, m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia (1970 r.), Złotym Krzyżem Zasługi oraz wieloma odznaczeniami honorowymi: „Zasłużony Działacz Ruchu Spółdzielczego”. Zmarł 23 grudnia 1986 r.
Od 1988 r. uchwałą Rady Miasta jednej z ulic na Szwederowie patronuje Teofil Gackowski.
spoczywa w kwaterze 19
Powstaniec Wielkopolski, rzemieślnik, poseł na Sejm 1919-1922
Urodził się 25 marca 1884 r. w w Ostrzeszowie, w Poznańskiem. Syn Jana – robotnika rolnego i Anny z domu Kępa. Po ukończeniu szkoły elementarnej w Ostrzeszowie uczył się zawodu malarza. Świadectwo czeladnicze uzyskał w Poznaniu i tam rozpoczął pracę zawodową. Służbę wojskową odbył w wojsku niemieckim w Miliczu.
W latach 1907-1910 mieszkał w Grabowie n. Prosną i pracował jako samodzielny rzemieślnik (malarz pokojowy). Następnie przeniósł się do Torunia, gdzie nadal pracował w swoim zawodzie. W początku 1914 r. wrócił do Ostrzeszowa. Podczas I wojny światowej zatrudniony był w przemyśle zbrojeniowym w Berlinie i Bochum. Należał wówczas do organizacji polskich działających na uchodźstwie. Po wybuchu rewolucji w Niemczech w 1918 r. powrócił do Ostrzeszowa. Uczestniczył w pracach RDRiŻ, po wybuchu powstania wielkopolskiego brał w nim udział, w rejonie Ostrzeszowa. W 1922 r. wraz z rodzina przeniósł się do Bydgoszczy. Pracował nadal w zawodzie malarza i rozwijał aktywnie działalność społeczną. W latach 30-tych znalazł się w trudnej sytuacji materialnej. Pracował tylko dorywczo, co nie zapewniało Fiołce dostatecznych środków na utrzymanie rodziny.
Od 1910 r. działał społecznie w Towarzystwie Śpiewaczym i w TG ,,Sokół”. Podczas I wojny światowej należał do organizacji polskich działających na uchodźstwie. Był założycielem, później prezesem Towarzystwa Powstańców i Wojaków. Od 1919 r. czynnie działał w NSR i ZZP. Do 1920 był prezesem Koła i Okręgu NSR oraz wiceprzewodniczącym filii ZZP w Ostrzeszowie. Z ramienia NSR w 1919 został wybrany posłem na Sejm Ustawodawczy RP. W tym Sejmie należał do Narodowo-Chrześcijańskiego Klubu Robotniczego. Był członkiem stałych komisji sejmowych: administracyjnej, przemysłowo-handlowej oraz Komisji Pomorskiej mającej zbadać latem 1920 stosunki na Pomorzu. Jednocześnie był radnym i sekretarzem Rady Miejskiej w Ostrzeszowie. W latach 1920-1922 brał czynny udział w pracach ZZP w Poznaniu. Po przeprowadzce w 1922 r. do Bydgoszczy założył i prowadził Dom Towarzystw Robotniczych „Ognisko”. Został radnym Rady Miejskiej, był inicjatorem i głównym rzecznikiem zburzenia tzw. wieży Bismarcka, zbudowanej w 1913 r. W Bydgoszczy również działał w Towarzystwie Powstańców i Wojaków, został sekretarzem Zarządu Okręgu tego Towarzystwa. Od 1923 r. był członkiem Bractwa Strzeleckiego. Z jego inicjatywy powstała Spółdzielnia Malarzy „Polichromia”. Pełnił w niej funkcję prezesa Rady Nadzorczej. Był również wiceprezesem bydgoskiej Izby Rzemieślniczej oraz wiceprezesem Związku Izb Rzemieślniczych w Warszawie.
Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu miasta przez Niemców W. Fiołka musiał się ukrywać. Był poszukiwany przez gestapo za antyniemiecką działalność na forum Rady Miejskiej i czynną pracę w Towarzystwie Powstańców i Wojaków. Podczas okupacji prześladowany musiał ukrywać się, dopiero na przełomie 1940/1941 r. udało mu się podjąć pracę w jednej z niemieckich firm malarskich.
Po zakończeniu wojny w styczniu 1945 r. natychmiast podjął ożywioną działalność polityczną i społeczną. W 1945 r. wstąpił do PPR. Aktywnie działał w PZZ, gdzie jako wiceprezes prowadził sprawy Komitetu Badania Zbrodni Hitlerowskich. Przez dwie kadencje był radnym Miejskiej Rady Narodowej. W 1945 r. na posiedzeniu Miejskiej Rady Narodowej zgłosił projekt urządzenia w Bydgoszczy wystawy rzemieślniczo-przemysłowej z okazji przypadającej w 1946 sześćsetnej rocznicy nadania Bydgoszczy praw miejskich. Po zaakceptowaniu tego projektu wszedł w skład kierownictwa Pomorskiej Wystawy Przemysłu, Rzemiosła i Handlu w Bydgoszczy i pełnił w nim funkcję sekretarza. W 1948 r. Fiołka został usunięty z PPR pod zarzutem działalności w okresie międzywojennym w ruchu chrześcijańsko-demokratycznym. Za działalność w Sekcji Wystaw Komitet 600-lecia Bydgoszczy przyznał Fiołce pamiątkowy Złoty Medal. Zmarł 29 marca 1952 r.
spoczywa w kwaterze 3
artysta muzyk – organista koncertujący, śpiewak operowy – tenor
Urodził się 14 grudnia 1972 r. w Bydgoszczy, syn Macieja Drzewieckiego i Barbary z domu Norman. Od wczesnego dzieciństwa interesował się muzyką. Pierwszy z nią kontakt miał w kościele parafialnym pw. Chrystusa Króla w Bydgoszczy. Prowadzący tamtejszą „scholę” ks. M. Gutmajer był jego pierwszym nauczycielem muzyki i śpiewu. W wieku 5 lat wykonywał solo psalmy między czytaniami i pieśni kościelne. W wieku 10 lat rozpoczął prywatne lekcje fortepianu, jednocześnie zaczął śpiewać w bydgoskich chórach: chłopięco-męskim przy Filharmonii Pomorskiej i „Canto” założonym przy Pałacu Młodzieży. Z zespołem tym jako chórzysta i solista brał udział w wielu festiwalach i konkursach w kraju i zagranicą.
Naukę kontynuował w Liceum Ogólnokształcącym nr II im. M. Kopernika w Bydgoszczy, egzamin maturalny zdał w 1991 r. W 1987 roku został przyjęty do PPSM II° w Bydgoszczy, gdzie uczył się w klasie fortepianu H. Sulikowskiej, a od 1989 r. w klasie organów W. Kłaputa. Szkołę Muzyczną ukończył w 1992 r., otrzymując dyplom muzyka-instrumentalisty (specjalność: gra na organach).
W latach 1992 -1997 studiował na Wydziale Instrumentalnym Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy w klasie organów prof. P. Grajtera. W 1997 r. otrzymał dyplom ukończenia tejże uczelni z tytułem magistra sztuki. W 1996 r. podjął równolegle studia na Wydziale Wokalno-Aktorskim, które kontynuował w Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku. W 2002 r. uzyskał dyplom gdańskiej Akademii Muzycznej w klasie śpiewu prof. P. Kusiewicza i adiunkta L. Skrli.
W trakcie studiów brał udział w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach organowych. W 1994 r. został finalistą w VI Ogólnopolskim Festiwalu Muzyki Religijnej im. ks. Stanisława Ormińskiego – Gdynia Rumia. Swoje umiejętności doskonalił na kursach mistrzowskich w kraju i zagranicą, prowadzonych przez takich pedagogów jak m.in. u prof. prof.: M.-C. Alain, G. Bovet, M. Czajka, P. van Dijk, J. Gembalski, R. Kelber, S. Landale, T. Laux. Był dwukrotnym stypendystą Academie Internationale de Musigue w St. Bertrand du Comminges (Francja, 1996, 1998) w klasie mistrzowskiej Michela Chapuis.
K. Drzewiecki debiutował recitalem organowym, jaki odbył się w ramach XV Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej w listopadzie 1996 r. w Bydgoszczy. Pokłosiem tego koncertu stała się propozycja złożona przez ks. prałata R. Biniaka dotycząca zorganizowania Festiwalu Organowego. Tak narodziła się idea Festiwalu Młodych Organistów i Wokalistów im. ks. J. Popiełuszki w Bydgoszczy, w którym K. Drzewiecki w latach 1997 – 2005 pełnił funkcję Pełnomocnika ds. Artystycznych, a w kolejnych edycjach – Dyrektora Artystycznego.
Od początku studiów współpracował z Chórem Kameralnym Akademii Muzycznej, założonym i prowadzonym przez prof. J. Staneckiego (jako śpiewak i organista). W 1996 r. zadebiutował jako tenor w „Requiem” W. A. Mozarta w Mannheim (Niemcy). Na profesjonalnej scenie wystąpił po raz pierwszy na deskach Opery Leśnej w Sopocie w operze R. Wagnera „Tannhäuser” w roli Heinricha der Schreiber (Sopot, 2000 r.). W repertuarze miał także inne role m. in. Tamina w „Czarodziejskim flecie” i Don Curzia/Basilia w „Weselu Figara” W. A. Mozarta, Leńskiego w „Eugeniuszu Onieginie” P. Czajkowskiego, Kamila w „Wesołej wdówce” F. Lehara czy Śpiewaka/Valzacchi’ego w „Kawalerze srebrnej róży” R. Straussa. Współpracował z Krakowską Operą Kameralną i Państwową Operą Bałtycką w Gdańsku.
Jako solista-wokalista, na scenie operowej i estradach koncertowych, śpiewał pod batutą m.in.: T. Bugaja, K. Bumanna, R. Goebla, J. Salwarowskiego i K. Słowińskiego. Występował w Austrii, Belgii, Francji, Niemczech, Włoszech i na Litwie. Uczestniczył w licznych kursach mistrzowskich tak w kraju, jak i zagranicą. W latach 1996-2001 dał około 50 koncertów jako śpiewak. W swoim dorobku posiada nagrania dla Radia belgijskiego („Magnificat” M. Żebrowskiego) oraz płytę CD z rejestracją „II Litanii Ostrobramskiej” S. Moniuszki.
Do najchętniej wykonywanych przez niego utworów należały: „Requiem” W. A. Mozarta, „Msza G-dur” F. Schuberta, „Magnificat” i „Pasja wg Św. Jana” (Ewangelista) J. S. Bacha – ostatnie wykonania miały miejsce w Monachium i Krakowie (marzec 2005 r.) przy współudziale „Münchner Konzertchor”.
Od 1998 r. współpracował z redakcją miesięcznika „Promocje Pomorskie” w charakterze recenzenta i dziennikarza muzycznego. W 1999 r. nawiązał kontakt z czasopismem „Ruch Muzyczny”. W latach 1999- 2001 opublikował na jego łamach wiele artykułów i recenzji. 30 stycznia 2006 r. Krzysztof Drzewiecki zginął w wypadku samochodowym pod Tczewem.
W 2010 r. został wydany 3-płytowy album CD zawierający zachowany dorobek organowo-wokalny artysty.
spoczywa w kwaterze 5
prof. dr hab. nauk humanistycznych, historyk
Urodził się 16 września 1921 r. w Jarocinie. Studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim, po zakończeniu nauki, rozpoczął pracę na Uniwersytecie Łódzkim. Początkowo zajmował się dziejami powstania listopadowego. Następnie w kręgu jego zainteresowań były dzieje Wielkiej Emigracji i zagadnienia polsko-francuskie XIX w. Historia ruchów rewolucyjnych w Polsce. W 1951 r. opublikował monografię pt. Generał Józef Bem. Sylwetka dowódcy. Równocześnie interesował się historiografią i historią nauki.
Wykładał na UMCS w Lublinie i Uniwersytecie Warszawskim, jak i w ośrodkach metodycznych, kształcących nauczycieli. Do 1969 r. prowadził wykłady i seminaria magisterskie i doktoranckie w gdańskiej WSP. W tym czasie powierzono mu zorganizowanie Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Bydgoszczy (od r. 1974 WSP), przygotowującą kadrę nauczycielską dla miasta i regionu. Jako pierwszy jej rektor kierował nią do 1971 r. Następnie objął stanowisko profesora w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu. W ostatnich latach życia współpracował z bydgoską WSP (obecnie UKW), w Zakładzie Historii XIX i XX wieku. Publikował w wielu czasopismach naukowych, pod jego redakcją ukazało się wiele prac zbiorowych, poświęcone poszczególnym miastom wielkopolskim, kujawskim i pomorskim. Zmarł 8 kwietnia 1997 roku w Bydgoszczy.
(opr. dr Z. Mrozek)
spoczywa w kwaterze 10
dziennikarz Polskiego Radia w Bydgoszczy
Urodził 23 grudnia 1936 r. w Łodzi, syn Romana Chłodzińskiego wieloletniego dyrektora Pomorskiej Rozgłośni Polskiego Radia. Ukończył Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Jego zawodowy życiorys był związany nierozłącznie z Rozgłośnią Polskiego Radia w Bydgoszczy, do której trafił po okresie współpracy w latach 1960-1961. Od 1964 został zatrudniony w redakcji rolnej PR, którą przez pewien czas również kierował. Wysoko ceniony znawca problematyki rolnej, współtwórca między innymi bydgoskiej audycji „Studio Wieś”. Autor reportaży z dziedziny oświaty rolniczej, hodowli i lecznictwa zwierząt, cyklu programowego „Ich dzień dzisiejszy”. Współautor międzyregionalnych audycji „Czas dobrych gospodarzy” oraz ogólnopolskich programów „Naukowcy rolnikom”.
Laureat ogólnokrajowych konkursów na reportaż radiowy o tematyce rolnej. Przyznano mu dwukrotnie zespołową nagrodę prezesa Radiokomitetu, a ponadto III nagrodę Klubu Publicystów Rolnych przy ZG SDP. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebnym Krzyżem Zasługi, Honorową Odznaką Komitetu do spraw Radia i Telewizji, wieloma odznakami min. „Za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego”. Zmarł nagle 15 lutego 1996 r.